Το Νέο περιοδικό μας

«Ελληνική Ωτορινολαρυγγολογία»



Διαβάστε περισσότερα για το περιοδικό







Το περιοδικό μας

To περιοδικό Ωτορινολαρυγγολογία Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου αποτελεί το επίσημο έντυπο της Πανελλήνιας Εταιρείας Ωτορινολαρυγγολογίας - Χειρουργικής Κεφαλής και Τραχήλου.

Έχει ως βασικό στόχο τη συνεχή ενημέρωση των Ωτορινο-λαρυγγολόγων και των συναφών ιατρικών ειδικοτήτων πάνω σε θέματα της ειδικότητας που απαιτεί ο 21ος αιώνας.

Διαβάστε περισσότερα για το περιοδικό


Ιστορία της Ελληνικής Ωτορινολαρυγγολογίας


Δημήτριος Σ. Δημητριάδης, πατέρας
του Θεόδωρου Δημητριάδη και πρώτος
καθηγητής ΩΡΛ της Ιατρικής Σχολής
του Πανεπιστημίου Αθηνών

Θεόδωρος Δ. Δημητριάδης
Ένας μεγάλος της Ελληνικής Ωτορινολαρυγγολογίας

Ο Θεόδωρος Δημητριάδης γεννήθηκε  το 1896 στην Αθήνα.  Ο  πατέρας του, Δημήτριος Σ. Δημητριάδης, είχε γεννηθεί στη Μικρά Ασία και η οικογένεια του εγκαταστάθηκε στην Αθήνα όταν ήταν ακόμα μικρό παιδί. Το επώνυμο της οικογένειας του πατέρα του ήταν Σακόραφος, όμως όταν μετακόμισαν στην Αθήνα πήραν το επίθετο Δημητριάδης. Ο Δημήτριος Δημητριάδης ήταν πολύ πτωχός στα νεανικά του χρόνια και χρειάστηκε να δουλέψει στο πυριτιδοποιείο για να εξασφαλίσει τα προς το ζην.  Παρά τις τόσες αντιξοότητες κατάφερε να σπουδάσει γιατρός. Μετά από την απόκτηση της ειδικότητας της Ωτορινολαρυγγολογίας- και πιθανώς και της Οφθαλμολογίας-στο Εδιμβούργο της Σκωτίας επέστρεψε στην Αθήνα όπου και έγινε ο πρώτος καθηγητής Ωτορινολαρυγγολογίας  στο Εθνικό και Καποδιστριακό  Πανεπιστήμιο Αθηνών. Περισσότερες πληροφορίες για τον πατέρα του δεν υπάρχουν.

 

Θεόδωρος Δ. Δημητριάδης

Η μητέρα του, το γένος Μπούκουρη,  ήταν γεννημένη στις Σπέτσες και είχε καταγωγή από το Λιβόρνο της Ιταλίας. Ο παππούς από την μητέρα του, Αναστάσης Μπούκουρης, ήταν εύπορος κτηματίας των Σπετσών και γιος πλουσιότατου πλοιοκτήτη του οποίου τα καράβια ταξίδευαν μέχρι και την Νότια Αμερική. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι αδελφή του παππού του ήταν η γνωστή ζωγράφος Ελένη Μπούκουρη-Αλταμούρα η οποία ντυμένη σαν άνδρας σπούδασε στην Ιταλία στα τέλη του 19ου αιώνα για να σπουδάσει ζωγραφική.  Κατά την εκεί παραμονή της ανέπτυξε ερωτική σχέση με τον δάσκαλό της Francesco Saverio Altamura (Foggia, 1826 – Napoli, 1897) με τον οποίο απέκτησε δύο παιδιά, τον μετέπειτα μεγάλο θαλασσογράφο Ιωάννη και την Σοφία. Ο Saverio εγκατέλειψε την οικογένεια του όταν τα παιδιά ήταν σε μικρή ηλικία και η Ελένη επέστρεψε στην Αθήνα.  Ο Ιωάννης αφού απέκτησε μεγάλη φήμη σαν ζωγράφος, πέθανε από φυματίωση σε ηλικία μόνο 26 ετών στις Σπέτσες.


Ο Δημήτριος Δημητριάδης εξετάζει με τονοδότη την ακοή ασθενούς ενώ παρακολουθείται
από το νεαρό Θεόδωρο Δημητριάδη (δεξιό μέρος της φωτογραφίας) και άλλους ιατρούς
 

Ο Θ. Δημητριάδης σε νεαρά ηλικία

Ο Θεόδωρος από μικρός ήταν πολύ κοντά στην οικογένεια της μητέρας του και ειδικά στον παππού του τον οποίο λάτρευε. Σε όλη του τη ζωή παρέμεινε στενά δεμένος με τις Σπέτσες. Η μεγάλη του αγάπη του για τις Σπέτσες και οι  στενοί δεσμοί με την οικογένειά του  ήταν οι βασικοί λόγοι που δεν αποδέχθηκε την πρόταση που του έγινε αμέσως μετά τον πόλεμο να αναλάβει  θέση καθηγητή σε φημισμένο πανεπιστήμιο του Σικάγου. Το 1954 εξέδωσε ένα ιστορικό βιβλίο για το νησί του με τίτλο «Το Καστέλλι των Σπετσών». 

Πριν γίνει γιατρός είχε έντονη επιθυμία  να σταδιοδρομήσει στο Πολεμικό Ναυτικό.  Σύμφωνα με μαρτυρία της κόρης του, κυρίας Πινιατόρου, διά της βίας ο πατέρας του τον ανάγκασε να γραφτεί στην Ιατρική Σχολή των Αθηνών. Λέγεται μάλιστα πως  ήταν τόσο μεγάλος ο θυμός του την στιγμή που έβαζε την υπογραφή του κατά την εγγραφή του στην Σχολή, ώστε η πένα του κονδυλοφόρου έσκισε το χαρτί!

 

Καθηγητής Δημητριάδης, ο άνθρωπος, ο γιατρός, ο επιστήμων
Ο Δημητριάδης ήταν μετρίου αναστήματος, περίπου 1.60, αδύνατος, μελαχρινός, με  αρρενωπά και ευγενικά χαρακτηριστικά. 


Ο Θ. Δημητριάδης σε νεαρά ηλικία

Υπήρξε φιλόμουσος με ιδιαίτερη αγάπη στη μουσική του Wagner, κι έπαιζε ο ίδιος πιάνο.  Ήταν φιλομαθής και σύμφωνα με την κόρη του, πάντα μ’ ένα βιβλίο ιατρικού ή ιστορικού περιεχομένου στο χέρι. Μιλούσε Γερμανικά, Αγγλικά και Γαλλικά. Αν και δεν ήταν ιδιαίτερα κοσμικός, υπήρξε καλός χορευτής , ήταν ερασιτέχνης ιστορικός και αρχαιολόγος και είχε αδυναμία στο ωραίο φύλο. Υπήρξε συλλέκτης έργων ζωγραφικής, συγκεκριμένα είχε τη μεγαλύτερα συλλογή των έργων Altamura,  και έγραφε ποίηση, κάτι που η οικογένεια του ανακάλυψε μετά το  θάνατό του από ένα μαθητή του. Λέγεται μάλιστα ότι ένας στενός φίλος του  είχε δημοσιεύσει ποιήματά του σε κάποιο λογοτεχνικό περιοδικό. Μερικοί «επώνυμοι» στενοί φίλοι του ήταν ο καθηγητής της Αρχαιολογίας Σπυρίδων Μαρινάτος (1901-1974), ο καθηγητής της Χειρουργικής Πέτρος Κόκκαλης (1886-1962) και ο δημοσιογράφος Αχιλλέας Κύρου (1898-1950). Ήταν άτομο νευρικό και ευέξαπτο αλλά ταυτόχρονα πολύ καλοσυνάτο και  προσηνές προς του συνεργάτες  του, τους οποίους καθημερινά  σύμφωνα με μαρτυρία του Στράτου Βαρλετζίδη, χαιρετούσε δια χειραψίας  κατά την έλευσή του και κατά την αναχώρησή του από το νοσοκομείο! Χαρακτηριστικό της εκτίμησης που είχε στους συνεργάτες του, οποιασδήποτε βαθμίδας και εάν ήταν, είναι το γεγονός ότι όταν με το αυτοκίνητό του απαντούσε στο δρόμο κάποιον, τον έπαιρνε και τον έβαζε να καθίσει δίπλα του. Απαιτούσε από τους συνεργάτες του να φορούν πάντοτε γραβάτα και να είναι καλοξυρισμένοι. Οι τελευταίοι για να μην εκτεθούν στον Καθηγητή όταν ήταν αξύριστοι φορούσαν έστω και αναιτίως τη χειρουργική μάσκα!


Ο καθηγητής Θεόδωρος Δημητριάδης
με το επιτελείο του Ερυθρού Σταυρού

Ο καθηγητής ερχόταν στον Ερυθρό Σταυρό με μια λιμουζίνα Buick του 1927 που την οδηγούσε σοφέρ και είχε το παρατσούκλι «Καποδίστριας». Όταν στον δρόμο απαντούσε κάποιο από τους συνεργάτες  ή ένα από τους ειδικευόμενούς του, σταματούσε την λιμουζίνα και τον έπαιρνε μαζί του. Πλην της Buick είχε και μία κίτρινη Pontiac την οποία οδηγούσε πάντοτε  ο ίδιος.
Παρ’ ότι υπήρξε πολύ αυστηρός  ως καθηγητής, «έκοψε» μόνο  ένα φοιτητή καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας του. 
Η προσωπική νοσοκόμα του καθηγητή ήταν μια Γερμανίδα η οποία όταν οι Γερμανικές στρατιωτικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Αθήνα αποκαλύφθηκε,  προς μεγάλη του έκπληξη, ότι ήταν μέλος των SS!
Ο πατέρας του Δημήτριος Δημητριάδης διατηρούσε ξεχωριστό ιατρείο απ’ αυτόν και μάλιστα λέγεται ότι ο πρεσβύτερος θύμωνε με τον νεώτερο διότι τον προτιμούσαν περισσότερο οι ασθενείς.

Παρ’ ότι ήταν γνώστης όλου του φάσματος της Ωτορινολαρυγγολογίας της εποχής του, σύμφωνα με συνεργάτες του και από το βιογραφικό του, τα προσφιλή του ενδιαφέροντα ήταν η ωτολογία και η ωτοχειρουργική. Όπως θα αναφερθεί αργότερα, ο καθηγητής είχε μεγάλο ερευνητικό και κλινικό ενδιαφέρον για τον οπίσθιο λαβύρινθο, ειδικότερα για την επίπτωση των κακοηθών νεοπλασιών στο έσω ους, την εξέταση του λαβυρίνθου με μικροδιακλυσμό, τον οπτικό και λαβυρινθικό νυσταγμό, την νεύρωση του λαβυρίνθου από το αυτόνομο νευρικό σύστημα, τα ωτογενή ενδοκρανιακά αποστήματα, και την «κρανιοακρόαση». Η κλίση του αυτή προς την ωτολογία αναμφισβήτητα προήρχετο από την εκπαίδευσή του στη Ωτορινιλαρυγγολογική κλινική του Πανεπιστημίου της Βιέννης που είχε μεγάλη παράδοση στην Ωτολογία. Κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ο αιώνα η Ιατρική Σχολή της Βιέννης ήταν το πλέον παγκοσμίως αναγνωρισμένο κέντρο έρευνας, πολλοί δε από τους καθηγητές της όπως οι Billroth, Kaposι, Chiari, Rokitansky, Skoda, και Czermak ήταν πρωτοπόροι ιατροί. Η Ωτορινολαρυγγολογική κλινική της Ιατρικής Σχολής ιδρύθηκε από τον Adam Politzer (1835-1920) το 1863 και αρχικά ήταν αμιγώς Ωτολογική κλινική (Wiener allgemeines Krankenhaus). Ο Politzer, κατά γενική ομολογία, θεωρείται σήμερα ο πατέρας της σύγχρονης ωτολογίας. Δεν είναι βέβαιο ότι ο Δημητριάδης είχε γνωρίσει προσωπικά τον Politzer, σίγουρα όμως ο πατέρας Δημητριάδης ήταν γνωστός του, κάτι που είναι εμφανές από μία ευχαριστήρια αναφορά του Politzer προς τον καθηγητή Δημήτριο Δημητριάδη στον πρόλογο του βιβλίου του «Ιστορία της Ωτολογίας».

Η ακαδημαϊκή σταδιοδρομία του Θεόδωρου Δημητριάδη μπορεί να περιγραφεί σε τρεις περιόδους:

Α. Εκπαίδευση στην Ελλάδα


Θεόδωρος Δ. Δημητριάδης
Ανθυπίατρος (1917-1920)
Αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1917 με τον βαθμό άριστα. Κατά την διάρκεια της φοίτησής του στην Ιατρική Σχολή υπηρέτησε ως υποβοηθός διαδοχικά στην Παθολογική Κλινική του καθηγητή Νικολάου Μακκά, στην Παθολογική Ανατομία με καθηγητή τον Κωνσταντίνο Μελισσηνό, και στο εργαστήριο Υγιεινής και Μικροβιολογίας του καθηγητή Κωνσταντίνου Σάββα.
Μεταξύ των ετών 1916 και1920 υπηρέτησε ως τακτικός βοηθός του ΩΡΛ τμήματος της Αστυκλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, υπό τον πατέρα του καθηγητή Δημήτριο Σ. Δημητριάδη. Εκ παραλλήλου εργάσθηκε στη Χειρουργική κλινική του Αρεταίειου Νοσοκομείου υπό τον Ευάγγελο Καλλιοντζή και παρακολούθησε ταυτοχρόνως τις εργασίες της Χειρουργικής κλινικής του Μιχαήλ Μακκά στον Ευαγγελισμό.

Από το 1917 έως το 1920 εκπλήρωσε την στρατιωτική θητεία του ως ανθυπίατρος και αμέσως μετά πήγε στην Βιέννη για μετεκπαίδευση.

Β. Μετεκπαίδευση και σταδιοδρομία στη Βιέννη (1917-1928)
Από το 1920 έως το 1928 παρέμεινε στην Ιατρική Σχολή της Βιέννη όπου εξειδικεύτηκε στην Ωτορινολαρυγγολογία που υπηρέτησε για ένα βραχύ χρονικό διάστημα σαν υφηγητής. Όπως έχει προαναφερθεί η Ιατρική Σχολή της Βιέννης είχε μεγάλη παράδοση στην ωτολογία όπου ο Adam Politzer είχε ιδρύσει εκεί το 1863 την πρώτη στον κόσμο αμιγώς Ωτολογική κλινική. Ιατροί από διάφορα μέρη του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, μαθήτευσαν στην κλινική του, η οποία απέκτησε μια τεράστια φήμη σ’ αυτό το αντικείμενο. Στην εκδήλωση που έγινε προς τιμή του όταν συνταξιοδοτήθηκε το 1907, έλαβαν μέρος 500 γιατροί από διάφορα μέρη του κόσμου. Ο πιο διάσημος μαθητής και συνεργάτης του Politzer ήταν ο Robert Bárány (1876 –1936) στον οποίο το 1914 απονεμήθηκε το βραβείο Nobel Φυσιολογίας και Ιατρικής για την περιγραφή του αιθουσαίου αντανακλαστικού. Ο Barany παραμένει μέχρι σήμερα ο μόνος Ωτορινολαρυγγολόγος που έχει τιμηθεί με το βραβείο Nobel. Ο Barany το 1917 για προσωπικούς λόγους έφυγε από την Βιέννη και ανέλαβε θέση λέκτορα στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλας της Σουηδίας όπου και παρέμεινε το υπόλοιπο της ζωής του. Είναι προφανές όμως ότι άφησε στην Ωτορινολαρυγγολογική κλινική της Βιέννης μια τεράστια υποδομή στην έρευνα του αιθουσαίου συστήματος την οποίαν εκμεταλλεύτηκε ο νεοφερμένος Δημητριάδης και συνέχισε με παρόμοια ερευνητικά και κλινικά ενδιαφέροντα. Άλλοι διάσημοι γιατροί στην κλινική του Politzer ήταν οι Paul Manase, Heinrich Neumann, και Gustav Alexander. Στους δυο τελευταίους μαθήτευσε ο Δημητριάδης για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Το έτος 1920 που έφθασε στην Βιέννη, απεβίωσε ο Politzer και όπως αναφέρει ο ίδιος στο βιογραφικό του σημείωμα, από το Σεπτέμβριο του ιδίου έτους μέχρι τον Οκτώβριο του1922 εργάσθηκε ως εθελοντής βοηθός «Volontar-assistant» στην Πολυκλινική της Βιέννης με Διευθυντή τον Gustav Alexander (1873-1932) με αντικείμενο την Ωτολογία. Σύμφωνα με συστατική επιστολή του Alexander το 1922, κατά τη διάρκεια της εκεί παραμονής του, ο Δημητριάδης «επέδειξε εξέχουσα τεχνική επιτηδειότητα, μεγάλη γνώση της ανατομικής του ωτός, αξιέπαινη αντοχή, μεγάλη προθυμία, και άριστο χαρακτήρα». Ο Alexander ήταν βασικά ωτολόγος με μεγάλο ενδιαφέρον για τον οπίσθιο λαβύρινθο. Ήταν δε ο πρώτος που περιέγραψε μικροσκοπικά το έσω ους. Ο διάσημος αυτός ωτολόγος, δολοφονήθηκε από έναν δυσαρεστημένο ασθενή του στον οποίο είχε κάνει ρινοπλαστική! Παράλληλα με τη θέση του στην κλινική του Alexander και μέχρι τον Νοέμβριο του 1925, εργάσθηκε στο εργαστήριο νευρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Βιέννης με καθηγητή τον Otto Marburg, αποκτώντας έτσι νευρολογικές γνώσεις σχετικές με την ειδικότητα της Ωτορινολαρυγγολογίας και δημοσιεύοντας σειρά πειραματικών εργασιών.


Ο Politzer στο εξωτερικό ιατρείο της κλινικής του

Από τον Σεπτέμβριο του 1922 μέχρι τον Οκτώβριο του 1924 εργάσθηκε ως χειρουργός (Operateur) στο ίδιο Πανεπιστήμιο στην κλινική του καθηγητή Markus Hajek (1862-1941). Στο διάστημα αυτό ασχολήθηκε με την διάγνωση και θεραπεία παθήσεων φωνής και ομιλίας, τραχήλου, ρινός, και λάρυγγα όπου απέκτησε μεγάλη χειρουργική πείρα. Κατά την παραμονή του στην κλινική αυτή, σύμφωνα με επιστολή του Hajek, επέδειξε «ιδιάζουσα ευσυνειδησία, η δε αντιμετώπιση των ασθενών του ήταν παραδειγματική». Ο καθηγητής ήταν παγκοσμίου φήμης και τα ενδιαφέροντά του ήταν κυρίως η ρινολογία και η λαρυγγολογία. Η προσφορά του στη ανατομική περιγραφή της ρινός και των παραρρινίων κόλπων ήταν πολύ σημαντική και είχε μεγάλη εφαρμογή στην κλινική πράξη.

Μετά τον Politzer, η Πανεπιστημιακή κλινική της Ιατρικής Σχολής της Βιέννης είχε δύο τμήματα, το ένα υπό την διεύθυνση του Hajek για παθήσεις της ρινός και του λάρυγγα και το άλλο υπό τον Neumann για ωτολογικές παθήσεις. Την περίοδο που ο Δημητριάδης έκανε την ειδικότητά του στην Βιέννη, ο Hajek αντιμετώπισε τον Sigmund Freud (1923) που έπασχε από καρκίνο της άνω γνάθου και τον Franz Kafka (1924) με φυματίωση του λάρυγγα. Ο Hajek αναγκάσθηκε να μεταναστεύσει στην Μεγάλη Βρετανία το 1938 λόγω της σημιτικής του καταγωγής.


Ειδικευόμενος στην Βιέννη

Αμέσως μετά τον Hajek εργάστηκε με τον καθηγητή Heinrich Neumann μέχρι το 1928. Κατά την παραμονή του στην κλινική του Neumann, σύμφωνα με επιστολή του ιδίου, « απέκτησε τελείως τας γνώσεις προς συντηρητικήν και χειρουργικήν θεραπείαν των ωτορινολαρυγγολογικών παθήσεων συμπεριλαμβανομένων των ενδοκρανιακών επιπλοκών». Ο Neumann (1898-1950),ο πλέον γνωστός Ωτολόγος της Βιέννης, πριν την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου αναγκάσθηκε και αυτός να μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής λόγω της σημιτικής καταγωγής του.

Το 1927 ο Δημητριάδης εξελέγη τακτικός υφηγητής της Ωτορινολαρυγγολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης όπου και δίδαξε για δύο εκπαιδευτικές περιόδους και το 1929 επισκέφθηκε για σύντομα χρονικό διάστημα τις Ωτορινολαρυγγολογικές κλινικές των Παρισίων.

Κατά την παραμονή του στην Βιέννη έγινε τακτικό μέλος της Γερμανικής Ωτορινολαρυγγολογικής Εταιρίας (1921),της Ρινολογικής Εταιρίας της Βιέννης (1923), της Αυστριακής Ωτολογικής Εταιρίας (1924), της Διεθνούς Εταιρίας Φωνηατρικής και Λογοπαιδείας (1925), και της Διεθνούς Ωτορινολαρυγγολογικής Εταιρίας Collegium Oto–Rhino–Laryngologicum Amicitiae Sacrum (1927).

Γ. Σταδιοδρομία στην Ελλάδα (1929-1959)
Το 1929 αναγορεύτηκε διδάκτωρ της ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και αμέσως το επόμενο έτος ίδρυσε την Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική στο Νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού στην οποία διορίσθηκε διευθυντής. Η κλινική του απέκτησε μεγάλη φήμη και ήταν η πρώτη στην Ελλάδα που έγιναν μεγάλες επεμβάσεις στην κεφαλή και τον τράχηλο όπως ολικές λαρυγγεκτομές, λαρυγγοφαρυγγεκτομές, αφαίρεση επιχωρίων αδένων, και ενδοσκοπική χορδεκτομή με θερμοκαυτήρα. Αυτό δεν πρέπει να μας κάνει εντύπωση διότι στην Ιατρική Σχολή της Βιέννης που είχε ο ίδιος εξειδικευτεί, είχε γίνει η πρώτη λαρυγγεκτομή από τον Theodore Billroth (1829-1894) το 1873.
Επίσης ίδρυσε Φωνηατρικό Τμήμα στο νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού και ήταν ο πρώτος στην Ελλάδα που δίδαξε συστηματικά οισοφαγική ομιλία μετά από ολική λαρυγγεκτομή. Ο Δημητριάδης σύντομα επεβλήθη σαν Ωτορινολαρυγγολόγος όχι μόνο στον Ελλαδικό χώρο αλλά και στην Ευρώπη όπου είχε πολλές επαφές και επισκέψεις διαπρεπών συναδέλφων του. Ήταν περιζήτητος γιατρός και οι ασθενείς του προέρχονταν κυρίως από τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα. Μεταξύ αυτών ήταν και η βασίλισσα Φρειδερίκη που έπασχε από ωτοσκλήρυνση. Παρ’ ότι ήταν έμπειρος ωτολόγος, ποτέ δεν αποδέχθηκε την χειρουργική αποκατάσταση της ωτοσκληρυντικής βαρηκοΐας με την θυριδοποίηση. Αυτό ίσως είχε να κάνει με το γεγονός ότι η επέμβαση αυτή, που περιγράφτηκε από τον Sourdille την εποχή του μεσοπολέμου, δεν του ήταν οικεία. Επιπλέον ο Politzer, στην κλινική του οποίου ειδικεύτηκε, είχε καταδικάσει όλες τις επεμβάσεις για ωτοσκλήρυνση στις αρχές του 20ου αιώνα λόγω των συχνών επιπλοκών τους. Ένας άλλος επώνυμος ασθενής του Δημητριάδη υπήρξε και ο Αλεξανδρινός ποιητής Κωνσταντίνος Καβάφης στον οποίον έκανε τραχειοτομία λόγω καρκίνου του λάρυγγα, κατά πάσα πιθανότητα προχωρημένου σταδίου, ασθένεια από την οποία τελικά κατέληξε.
Το 1932 έγινε υφηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και το 1939 διορίσθηκε τακτικός καθηγητής της Ωτορινολαρυγγολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με κλινική τη Β΄ Ωτορινολαρυγγολογικής κλινική στον Ερυθρό Σταυρό. Η θέση αυτή του καθηγητή ήταν προσωποπαγής και έπαυσε να υφίσταται μετά τον θάνατό του. Πρέπει να αναφερθεί εδώ ότι στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο την ίδια χρονιά είχε διορισθεί με Βασιλικό Διάταγμα ως διευθυντή της Α΄ Ωτορινολαρυγγολογικής κλινικής ο καθηγητής Ιωάννης Χρυσικός. Σύμφωνα με τους μαθητές και ειδικευόμενους, η διδακτική του ικανότης ήταν εντυπωσιακή, είχε μεγάλη χειρουργική επιδεξιότητα και υπήρξε πολύ αγαπητός απ’ όλους. Μεταξύ των πολλών ειδικευόμενων τού καθηγητή ήταν οι μετέπειτα αξιόλογοι Ωτορινολαρυγγολόγοι Δημήτριος Ιωάννοβιτς, Δημήτριος Λυραντζάκης, Αγησίλαος Παρασκευάς, Θεόδωρος Ταυρίδης, Ευστράτιος Βαρλετζίδης, Ευάγγελος Λιάπης , Λύτινας ,Δημήτριος Σισμάνης και άλλοι. Πέθανε το 1960 από εγκεφαλικό επεισόδιο, έχοντας πάρει το ίδιο έτος πρόωρη σύνταξη για λόγους υγείας.

Εργασίες του Θεόδωρου Δημητριάδη

Το διαθέσιμο βιογραφικό σημείωμα του καθηγητή Δημητριάδη καλύπτει την περίοδο 1923-1938 και περιλαμβάνει περίπου 78 δημοσιεύσεις/ανακοινώσεις, στις 61 από τις οποίες είναι ο μοναδικός συγγραφέας. Όλες οι πειραματικές του εργασίες και οι περισσότερες με ωτολογικό αντικείμενο αφορούν την περίοδο της παραμονής στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης. Κατά την περίοδο της σταδιοδρομίας του στην Ελλάδα, υπάρχουν 19 ανακοινώσεις σχετικά με την αντιμετώπιση του καρκίνου του λάρυγγα, και 6 με ωτολογικό θέμα, οι περισσότερες των οποίων αφορούν μικρό αριθμό περιστατικών. Ο αριθμός των δημοσιεύσεών του μεταξύ 1938 και 1959 δεν είναι γνωστός.

Πειραματικές εργασίες (κυρίως σε πειραματόζωα) 15, Κλινικές εργασίες 34, οι περισσότερες ωτολογικές και ειδικότερα σχετικά με τον λαβύρινθο.

 

Οι πιο σημαντικές του εργασίες είναι οι ακόλουθες:

  1. Μελέτες του οπτικού νυσταγμού (4)
  2. Πειραματικές εργασίες σχετικά με την επίδραση του φυτικού νευρικού συστήματος και του λαβυρίνθου (7)
  3. Έρευνα του κοχλιοβλεφαρικού αντανακλαστικού (10
  4. Μελέτες του μικροδιακλυσμού (4)
  5. Έρευνα επί της κρανιοακροάσεως(6)
  6. Κλινικές και ιστολογικές μελέτες τω ωτολογικών εκδηλώσεων κακοήθων νεοπλασμάτων (7)
  7. Πειραματικές έρευνες για την αντιρρόπηση του νυσταγμού και της λειτουργίας της παρεγγεφαλίδας (2)
  8. Πειραματικές έρευνες σχετικά με τις αγγειακές παθήσεις του ωτός (2)
  9. Θεραπεία των ωτίτιδων και επιπλοκών τους (4)
  10. Θεραπεία της αγγειοκινητικής ρινίτιδας με ιονισμό (1)
  11. Εργασίες σχετικά με την χειρουργική θεραπεία του καρκίνου του λάρυγγα (19)
  12. Ιστορία της Ωτορινολαρυγγολογίας (1)

 

Εν συντομία περιέγραψε τα ακόλουθα:

  1. Ο λαβύρινθος συνεργάζεται στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Ερεθισμός του λαβυρίνθου προκαλεί πτώση της αρτηριακής πίεσης
  2. Η έσω ακουστική αρτηρία νευρούται εν μέρει από το συμπαθητικό σύστημα
  3. Μονομερείς βλάβαι των διαφόρων πυρήνων του προμήκους ελεγχόμενοι με ιστολογικές εξετάσεις δεικνύουν ότι: α. το κέντρο των φυτικών αντανακλαστικών του λαβυρίνθου είναι ο τρίγωνος πυρήνα, β. τα αντανακλαστικά αυτά παραμένουν και μετά την αφαίρεση της παρεγκεφαλίδας και της διατομής του μεσεγγεφάλου
  4. Ο λαβύρινθος επιδρά αντανακλαστικά στις περιστάλσεις του εντέρου μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου
  5. Η αντιστάθμιση της απώλειας του λαβυρίνθου (σήμερα αιθουσαία αντιρρόπηση) λαμβάνει χώρα στους πυρήνες του ομόπλευρου ημιμορίου του προμήκους με αύξηση του τόνου των πυρήνων . Η παρεγκεφαλίδα σε τέτοιες περιπτώσεις επιδρά ανασταλτικά επί των πυρήνων.
  6. Αγγειοκινητικές βλάβες του λαβυρίνθου προκαλούν παθολογοανατομικές αλλοιώσεις στο όργανο αυτό, όπως διαπίδυση λεμφοκυττάρων, διιδρώματος, αιμοχρωστικής και υελίνων σφαιρών.
  7. Επίδραση κακοηθών όγκων επί του λαβυρίνθου και περιγραφή ωτολογικών ευρημάτων (Διατριβή επί υφηγεσία)
  8. Περιγραφή οπτικού και λαβυρινθικού νυσταγμού
  9. Περιγραφή του κοχλιοβλεφαρικού αντανακλαστικού των νεογνών (Κλείσιμο των βλεφάρων μετά από έκθεση σε θόρυβο)
  10. Εξέταση του λαβυρίνθου με μικροδιακλυσμό ( 5 cc), ο Barany χρησιμοποιούσε μεγάλη ποσότητα νερού.
  11. Εξέταση του λαβυρίνθου με μικροδιακλυσμό σε περιστατικά με κακοήθεις όγκους
  12. Σύφιλη του λαβυρίνθου
  13. Χρωστική της ανιλίνης για τη θεραπεία των χρόνιων διαπυήσεων του μέσου ωτός
  14. Ωτογενής παράλυση του απαγωγού νεύρου
  15. Ωτογενές απόστημα του κροταφικού λοβού
  16. Σημασία εξέτασης του λαβυρίνθου διά την εσωτερική παθολογία

 

Είναι προφανές από τα παραπάνω, ότι ο Θεόδωρος Δημητριάδης ήταν ένας ευπατρίδης με καταγωγή από πολύ εύπορη οικογένεια, ο οποίος αν και ως νέος δεν ήθελε να ακολουθήσει το ιατρικό επάγγελμα, κατάφερε να γίνει ίσως ο πιο αξιόλογος Ωτορινολαρυγγολόγος της πατρίδας του με μεγάλη αναγνώριση και σε άλλες χώρες, κάτι πολύ δύσκολο για την εποχή εκείνη. Η ενασχόλησή του με την μουσική και ποίηση, αποκαλύπτει ένα άτομο με ιδιαίτερες ψυχικές ευαισθησίες και πνευματική καλλιέργεια. Ο βίος και η Πανεπιστημιακή σταδιοδρομία του φανερώνουν άτομο προικισμένο με ευρύτητα πνεύματος, πολλαπλά ενδιαφέροντα , φιλομάθεια, εργατικότητα, και υψηλή νοημοσύνη. Αναμφίβολα, ένα μεγάλο μέρος της εντυπωσιακής του καριέρας οφειλόταν στην άρτια και άριστη εκπαίδευση που πήρε στο καλλίτερο Πανεπιστημιακό κέντρο της Ευρώπης με μέντορες μερικούς από τους πιο επιφανείς Ωτορινολαρυγγολόγους της εποχής του. Πρέπει να αναφερθεί ότι εκείνη την περίοδο η Ωτορινολαρυγγολογία στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και ειδικότερα η Ωτολογία, ήταν σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο από αυτό της Ευρώπης και πολλοί Αμερικανοί, όπως οι Julius Lempert, Howard House και John Shea, ερχόντουσαν στην Πανεπιστημιακή Κλινική της Βιέννης για να εκπαιδευτούν. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα έφερε καινοτόμες γνώσεις και εμπειρίες ειδικά στην αντιμετώπιση των ωτολογικών παθήσεων και του καρκίνου του λάρυγγα. Επιπλέον εκπαίδευσε ένα μεγάλο αριθμό Ωτορινολαρυγγολόγων οι οποίοι έπαιξαν σημαντικότατο ρόλο στην εξέλιξη της ειδικότητά μας.

Περισσότερο από μισό αιώνα από τον θάνατό του καθηγητή Δημητριάδη το έργο του παραμένει ανεξίτηλο και αξιοζήλευτο από πολλούς από εμάς στην Πανεπιστημιακή κοινότητα, αλλά και φωτεινό παράδειγμα για όλους μας.


Επιμέλεια: Αθανασιάδης-Σισμάνης Αριστείδης